Są rzeczy, bez których Polska prawdopodobnie przestałaby funkcjonować
Ziemniaki.
Kolejka do lekarza.
Grzybobranie.
Święconka.
I koszyk wiklinowy.
Kiedy więc zobaczyliśmy film Luza Palokaja z serii „He doesn’t stop”, pokazujący Polskę w mocno przerysowanej, satyrycznej pigułce, zwróciliśmy uwagę na jeden drobny szczegół.
A właściwie… na dwa.
Koszyk wiklinowy pojawia się w filmie dwa razy.
Przypadek?
My, jako ludzie zajmujący się wikliną od lat, oczywiście uważamy, że absolutnie nie.
Scene 1
Najpierw Wielkanoc. Oczywiście z wikliną.
Jeżeli chcemy w kilkanaście sekund pokazać obcokrajowcowi Polskę, prędzej czy później pojawi się Wielkanoc.
A jeżeli pojawia się Wielkanoc, pojawia się też…wiklinowy koszyk.
Nie reklamówka.
Nie plastikowe pudełko.
Nie torba z supermarketu.
Koszyk wiklinowy.
W filmie widzimy pięknie zastawione kosze ze święconką: jajka, pieczywo, wędliny, zielone gałązki, biała serwetka.
Czyli cały polski Wielkanocny Starter Pack.
Koszyk wielkanocny jest tutaj czymś więcej niż opakowaniem.
To właściwie jeden z głównych aktorów.
Bez niego scena wyglądałaby mniej więcej tak:
„Proszę księdza, przyniosłem jajka w pojemniku po lodach.”
I nagle cały klimat znika.
Scene 2
A potem Polak idzie do lasu
Tutaj sytuacja robi się jeszcze bardziej narodowa.
Las.
Mgła.
Grzyby.
Ludzie pochylający się nad ściółką z koncentracją większą niż przy rozliczaniu podatków.
I oczywiście…koszyk wiklinowy, który ma kształt naszego koszyka…..Wernis!
Bo każdy Polak wie, że istnieją bardzo poważne pytania egzystencjalne:
– prawdziwek czy szatan?
– gdzie w zeszłym roku rosły podgrzybki?
– kto pierwszy wstał o 5:30 i „wyczyścił las”?
– oraz dlaczego ktoś przyszedł na grzyby z reklamówką z Biedronki ?
To ostatnie może nawet zakończyć znajomość.
Wiklinowy kosz - polski bohater drugiego planu
I właśnie to najbardziej spodobało nam się w tym filmie.
Można zrobić satyryczną opowieść o Polsce pełną stereotypów, absurdów i kulturowych skrótów…
…a gdzieś pomiędzy nimi zupełnie naturalnie pojawia się wiklina.
Bo kosz wiklinowy od pokoleń był w Polsce po prostu częścią codzienności.
Do lasu.
Na targ.
Na zakupy.
Na ziemniaki.
Na jabłka.
Na piknik.
Do przechowywania.
Do kościoła ze święconką.
I zanim ktokolwiek wymyślił określenia takie jak zero waste, slow design, natural materials czy sustainable living, nasze babcie po prostu brały wiklinowy koszyk i szły z nim na targ.
Bez hashtagów.
Najpierw był koszyk. Potem przyszedł marketing
Dzisiaj świat na nowo odkrywa naturalne materiały.
Czytamy o:
slow living,
eco design,
handmade,
sustainable products,
return to nature.
A polskie wikliniarstwo mogłoby na to odpowiedzieć:
„Miło, że dołączyliście.”
Bo tutaj kosze wyplatano dużo wcześniej niż ktokolwiek zaczął fotografować lniany obrus, ceramiczną filiżankę i suszone kwiaty na Instagram.
W miejscach takich jak Rudnik nad Sanem, Łętownia, Ulanów, Tarnogóra, Nowa Sarzyna, Wola Zarczycka, Łowisko, Groble i wiele innych dookoła na Podkarpaciu wiklina nie jest sezonowym trendem wnętrzarskim.
To rzemiosło przekazywane z pokolenia na pokolenie.
I właśnie dlatego tak zabawne, a jednocześnie piękne jest zobaczyć wiklinowy koszyk w krótkim filmie próbującym zamknąć „Polskę w pigułce”.
Bo najwyraźniej można zmieścić Polskę w kilkudziesięciu sekundach.
Ale kosza nie da się pominąć.
Polska instrukcja obsługi koszyka
Wiosna:
🌿 włóż święconkę.
Lato:
🍓 idź po truskawki.
Jesień:
🍄 jedź na grzyby.
Zima:
🪵 przynieś drewno do kominka.
Jeden produkt. Cztery pory roku.
Polski design funkcjonalny, zanim jeszcze nazwaliśmy go designem.
I może właśnie dlatego wiklina ciągle wraca
Zmieniają się mieszkania.
Zmienia się moda.
Zmieniają się samochody, telefony i sposoby robienia zakupów.
Ale kiedy widzimy koszyk wiklinowy pełen jajek przykrytych białą serwetką, od razu wiemy, że jest Wielkanoc.
A kiedy widzimy człowieka w lesie z wiklinowym koszem, wiemy dokładnie, co robi.
Nie potrzebujemy podpisu.
Nie potrzebujemy instrukcji.
To jeden z tych przedmiotów, które stały się częścią naszej pamięci kulturowej.
I chyba właśnie dlatego Luz Palokaj, pokazując swoją satyryczną wersję Polski, sięgnął po ten obraz aż dwa razy.
A my?
My możemy tylko powiedzieć:
Dziękujemy za należne miejsce dla wikliny w polskim cinematic universe. 🇵🇱🧺
Bo niezależnie od tego, czy idziemy święcić jajka, czy walczyć o ostatniego prawdziwka w lesie…
Polak bez koszyka to jednak nie to samo.
Kim jest Luz Palokaj?
Według opisu udostępnionego w poście na Facebooku Luz Palokaj jest szwajcarsko-kosowskim fotografem i twórcą, który wykorzystuje również narzędzia sztucznej inteligencji w swoich materiałach. Jednym z jego projektów jest seria krótkich filmów publikowanych w mediach społecznościowych, w których ten sam bohater „odwiedza” kolejne kraje pokazane przez pryzmat charakterystycznych stereotypów, tradycji, codziennych zwyczajów i lokalnego klimatu.
W tej formule pojawiały się już m.in. Hiszpania, Włochy, Szwajcaria, Portugalia i Wenezuela, a następnie przyszła kolej na Polskę. Polska odsłona została utrzymana w nostalgicznej estetyce lat 90. i początku XXI wieku. Wśród scen pojawiają się m.in. rodzinne i świąteczne zwyczaje, jedzenie, sport, morze, góry, grzybobranie, wesele, trzepanie dywanu czy rozpoznawalne miejsca, a bohater filmu tańczy również na krakowskim rynku. W tle wykorzystano utwór „Beat It” Michaela Jacksona.
Autor posta zwraca też uwagę, że film o Polsce szybko zaczął krążyć w internecie i spotkał się z bardzo pozytywnym odbiorem; miał go pochwalić również ambasador Kosowa w Polsce. Niezależnie od skali internetowej popularności, sam pomysł jest ciekawy: zamiast tworzyć klasyczny film promocyjny, Palokaj buduje obraz kraju z krótkich, natychmiast rozpoznawalnych scen i kulturowych skrótów - właśnie takich, w których wiklinowy koszyk pojawia się zupełnie naturalnie.
Inspiracją do tego wpisu był satyryczny film Luza Palokaja z serii „He doesn’t stop”. Luz Palokaj jest fotografem, filmowcem i twórcą kreatywnym związanym z LUP Studios.
The Wicker Stories
Handwoven stories. Made in Europe.
