Υπάρχουν κάποια πράγματα χωρίς τα οποία η Πολωνία πιθανότατα θα σταματούσε να λειτουργεί.
Πατάτες.
Η αναμονή για ραντεβού με γιατρό.
Μάζεμα μανιταριών.
Ο αγιασμός του πασχαλινού φαγητού.
Και ένα ψάθινο καλάθι.
Όταν λοιπόν πέσαμε πάνω στην ταινία του Luz Palokaj από τη σειρά «Δεν σταματάει», που παρουσιάζει την Πολωνία σε μια έντονα υπερβολική, σατιρική σύνοψη, μια μικρή λεπτομέρεια τράβηξε αμέσως την προσοχή μας.
Ή μάλλον… δύο.
Ένα ψάθινο καλάθι εμφανίζεται στην ταινία δύο φορές.
Σύμπτωση;
Ως άνθρωποι που εργάζονται με ψάθα για χρόνια, φυσικά πιστεύουμε ότι σίγουρα δεν είναι.
Σκηνή 1
Πρώτα το Πάσχα. Φυσικά, με ψάθα.
Αν θέλεις να δείξεις την Πολωνία σε έναν ξένο σε λίγα μόλις δευτερόλεπτα, αργά ή γρήγορα το Πάσχα θα εμφανιστεί.
Και όταν εμφανίζεται το Πάσχα, εμφανίζεται και… ένα ψάθινο καλάθι.
Όχι μια πλαστική σακούλα μεταφοράς.
Όχι ένα πλαστικό δοχείο.
Όχι μια τσάντα σούπερ μάρκετ.
Ένα ψάθινο καλάθι.
Στην ταινία βλέπουμε όμορφα ετοιμασμένα πασχαλινά καλάθια γεμάτα τρόφιμα για τον παραδοσιακό αγιασμό: αυγά, ψωμί, αλλαντικά, πράσινα κλαδάκια και ένα λευκό ύφασμα.
Με άλλα λόγια, το πλήρες πολωνικό πακέτο εκκίνησης για το Πάσχα.
Το πασχαλινό καλάθι εδώ είναι πολύ περισσότερο από απλή συσκευασία.
Είναι σχεδόν ένας από τους πρωταγωνιστές.
Χωρίς αυτό, η σκηνή θα έμοιαζε κάπως έτσι:
«Πατέρα, έφερα τα αυγά σε ένα παλιό δοχείο παγωτού.»
Κι έτσι εξαφανίζεται όλη η ατμόσφαιρα.
Σκηνή 2
Μετά ο Πολωνός κατευθύνεται στο δάσος.
Και εδώ τα πράγματα γίνονται ακόμα πιο εμφανώς πολωνικά.
Δάσος.
Ομίχλη.
Μανιτάρια.
Άνθρωποι που εξετάζουν το έδαφος του δάσους με μεγαλύτερη συγκέντρωση απ’ ό,τι όταν συμπληρώνουν τη φορολογική τους δήλωση.
Και φυσικά… ένα ψάθινο καλάθι, με σχήμα αξιοσημείωτα όμοιο με το δικό μας καλάθι Wernis!
Διότι κάθε Πολωνός ξέρει ότι η ζωή μας θέτει μερικά πολύ σοβαρά υπαρξιακά ερωτήματα:
– πορτσίνι ή επικίνδυνο ομοίωμα;
– πού ακριβώς φύτρωναν πέρσι αυτά τα μανιτάρια;
– ποιος σηκώθηκε στις 5:30 π.μ. και «εκκαθάρισε όλο το δάσος» πριν από τους άλλους;
– και γιατί στον κόσμο κάποιος εμφανίστηκε να μαζεύει μανιτάρια κουβαλώντας μια σακούλα από τη Biedronka;
Το τελευταίο αυτό θα μπορούσε πραγματικά να τερματίσει μια φιλία.
Το Ψάθινο Καλάθι – Ο Βοηθητικός Ήρωας της Πολωνίας
Και αυτό ακριβώς μας άρεσε περισσότερο σε αυτήν την ταινία.
Μπορείς να φτιάξεις μια σατιρική ιστορία για την Πολωνία γεμάτη στερεότυπα, παραλογισμούς και πολιτιστικά συντομεύματα…
…και κάπου ανάμεσά τους, η ψάθα εμφανίζεται εντελώς φυσικά.
Διότι εδώ και γενιές, το ψάθινο καλάθι απλώς αποτελεί μέρος της καθημερινής ζωής στην Πολωνία.
Για το δάσος.
Για την αγορά.
Για τα ψώνια.
Για τις πατάτες.
Για τα μήλα.
Για το πικνίκ.
Για αποθήκευση.
Για να μεταφέρεις τα πασχαλινά τρόφιμα στην εκκλησία για αγιασμό.
Και πολύ πριν κάποιος σκεφτεί όρους όπως μηδενικά απόβλητα, αργός σχεδιασμός, φυσικά υλικά ή βιώσιμη διαβίωση, οι γιαγιάδες μας απλώς έπαιρναν ένα ψάθινο καλάθι και πήγαιναν στην αγορά.
Καμία ανάγκη για hashtags.
Πρώτα Ήρθε το Καλάθι. Μετά Ήρθε το Μάρκετινγκ.
Σήμερα, ο κόσμος ανακαλύπτει ξανά τα φυσικά υλικά.
Διαβάζουμε για:
αργή ζωή,
οικολογικός σχεδιασμός,
χειροποίητο,
βιώσιμα προϊόντα,
επιστροφή στη φύση.
Και η πολωνική ψαθοπλεγτική θα μπορούσε απλά να απαντήσει:
«Χαιρόμαστε που ήρθατε.»
Επειδή τα καλάθια υφαινόταν εδώ πολύ πριν κάποιος αρχίσει να φωτογραφίζει μια λινή πετσέτα, μια κεραμική κούπα και αποξηραμένα λουλούδια για το Instagram.
Σε μέρη όπως Rudnik nad Sanem, Łętownia, Ulanów, Tarnogóra, Nowa Sarzyna, Wola Zarczycka, Łowisko, Groble και πολλά άλλα χωριά και πόλεις στην περιφέρεια του Podkarpackie, η ψάθα δεν είναι μια εποχική εσωτερική τάση.
Είναι μια τέχνη που μεταβιβάζεται από γενιά σε γενιά.
Και γι’ αυτό είναι τόσο αστείο και κάπως υπέροχο να βλέπεις ένα ψάθινο καλάθι να εμφανίζεται σε μια μικρή ταινία που προσπαθεί να αποτυπώσει «την Πολωνία με λίγα λόγια».
Διότι προφανώς μπορείς να χωρέσεις την Πολωνία σε μερικά δεκάδες δευτερόλεπτα.
Αλλά δεν μπορείς να αφήσεις έξω το καλάθι.
Πολωνικό εγχειρίδιο χρήσης για το ψάθινο καλάθι
Άνοιξη:
🌿 γέμισέ το με τα πασχαλινά σου τρόφιμα για τον αγιασμό.
Καλοκαίρι:
🍓 πήγαινε να μαζέψεις φράουλες.
Φθινόπωρο:
🍄 πήγαινε στο δάσος για μανιτάρια.
Χειμώνας:
🪵 φόρτωσέ το με ξύλα για το τζάκι.
Ένα προϊόν. Τέσσερις εποχές.
Πολωνικός λειτουργικός σχεδιασμός, πριν ακόμη αρχίσουμε να τον ονομάζουμε σχεδιασμό.
Και ίσως γι’ αυτό η ψάθα συνεχίζει να επιστρέφει
Τα σπίτια αλλάζουν.
Η μόδα αλλάζει.
Τα αυτοκίνητα, τα τηλέφωνα και ο τρόπος που ψωνίζουμε αλλάζουν.
Αλλά όταν βλέπουμε ένα ψάθινο καλάθι γεμάτο αυγά και καλυμμένο με ένα λευκό ύφασμα, αμέσως καταλαβαίνουμε ότι είναι Πάσχα.
Και όταν βλέπουμε κάποιον στο δάσος να κουβαλάει ένα ψάθινο καλάθι, ξέρουμε ακριβώς τι κάνει.
Δεν χρειαζόμαστε λεζάντα.
Δεν χρειαζόμαστε οδηγίες.
Είναι ένα από αυτά τα αντικείμενα που έχουν γίνει μέρος της πολιτιστικής μας μνήμης.
Και ίσως γι' αυτό ο Luz Palokaj, παρουσιάζοντας τη σατιρική του εκδοχή της Πολωνίας, επέλεξε αυτή την εικόνα όχι μία αλλά δύο φορές.
Και εμείς;
Το μόνο που μπορούμε να πούμε είναι:
Σας ευχαριστούμε που δώσατε στην ψάθα τη θέση που της αξίζει στο πολωνικό κινηματογραφικό σύμπαν. 🇵🇱🧺
Διότι είτε πηγαίνουμε αυγά στην εκκλησία για αγιασμό είτε παλεύουμε για το τελευταίο μανιτάρι πορτσίνι στο δάσος…
ένας Πολωνός χωρίς καλάθι απλώς δεν είναι ο ίδιος.
Ποιος είναι ο Luz Palokaj;
Σύμφωνα με την περιγραφή που μοιράστηκε μια ανάρτηση στο Facebook, ο Luz Palokaj είναι Ελβετο-Κοσοβάρος φωτογράφος και δημιουργός που χρησιμοποιεί επίσης εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης στη δουλειά του. Ένα από τα πρότζεκτ του είναι μια σειρά μικρών ταινιών που δημοσιεύονται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στις οποίες ο ίδιος χαρακτήρας «επισκέπτεται» διαφορετικές χώρες, παρουσιάζοντάς τες μέσω αναγνωρίσιμων στερεοτύπων, παραδόσεων, καθημερινών συνηθειών και τοπικής ατμόσφαιρας.
Η σειρά έχει ήδη συμπεριλάβει χώρες όπως η Ισπανία, η Ιταλία, η Ελβετία, η Πορτογαλία και η Βενεζουέλα, πριν στρέψει τελικά την προσοχή της στην Πολωνία. Το πολωνικό επεισόδιο έχει νοσταλγική αισθητική εμπνευσμένη από τη δεκαετία του 1990 και τις αρχές της δεκαετίας του 2000. Οι σκηνές του περιλαμβάνουν οικογενειακές και εορταστικές παραδόσεις, φαγητό, σπορ, την παραλία, τα βουνά, το μάζεμα μανιταριών, έναν γάμο, το χτύπημα χαλιών και αναγνωρίσιμες τοποθεσίες. Ο πρωταγωνιστής εμφανίζεται επίσης να χορεύει στην Κεντρική Πλατεία της Κρακοβίας. Στο παρασκήνιο ακούγεται το «Beat It» του Michael Jackson.
Ο συντάκτης της ανάρτησης στο Facebook αναφέρει επίσης ότι η ταινία για την Πολωνία άρχισε γρήγορα να κυκλοφορεί στο διαδίκτυο και έλαβε πολύ θετική ανταπόκριση· φέρεται να επαινήθηκε και από τον πρεσβευτή του Κοσόβου στην Πολωνία. Ανεξάρτητα από την κλίμακα της διαδικτυακής της δημοτικότητας, η ιδέα καθαυτή είναι ενδιαφέρουσα: αντί να δημιουργήσει μια συμβατική προωθητική ταινία, ο Palokaj χτίζει την εικόνα μιας χώρας από σύντομες, αμέσως αναγνωρίσιμες σκηνές και πολιτιστικά σύμβολα - ακριβώς το είδος των σκηνών στις οποίες ένα ψάθινο καλάθι εμφανίζεται εντελώς φυσικά.
Αυτό το άρθρο εμπνεύστηκε από τη σατιρική ταινία του Luz Palokaj από τη σειρά «Δεν σταματάει». Ο Luz Palokaj είναι φωτογράφος, σκηνοθέτης και δημιουργικός καλλιτέχνης που συνεργάζεται με το LUP Studios.
The Wicker Stories
Χειροπλεγμένες ιστορίες. Φτιαγμένο στην Ευρώπη.
